شبکه انديشمندان قم
کد خبر : 252888
تعداد بازدید : 146

استقلال سیاسی حوزه‌ها

استقلال سیاسی حوزه ها درگرو استقلال مالی آنهاست

آیت الله علی اکبر رشاد رییس شورای حوزه های علمیه استان تهران و تولیت مدرسه علمیه امام رضا(ع)، در آغاز درس خارج فقه خود که در شبستان همین مدرسه برگزار می شود، با تصریح بر ضرورت استقلال حوزه ها از دولت ها و جریان های سیاسی، گفت: عزت، استقلال، حیثیت و حریت حوزه های علمیه درگرو استقلال مالی آن ها از منابع دولتی و جریان های سیاسی است.

آیت الله علی اکبر رشاد رییس شورای حوزه های علمیه استان تهران و تولیت مدرسه علمیه امام رضا(ع)، در آغاز درس خارج فقه خود که در شبستان همین مدرسه برگزار می شود، با تصریح بر ضرورت استقلال حوزه ها از دولت ها و جریان های سیاسی، گفت: عزت، استقلال، حیثیت و حریت حوزه های علمیه درگرو استقلال مالی آن ها از منابع دولتی و جریان های سیاسی است.

وی تاکید کرد: ایفای نقش نظارتی و هدایتی حوزه و حوزویان در رهن استقلال گفتمانی آنهاست، استقلال گفتمانی آنها نیز در گرو استقلال سیاسی آنهاست، استقلال سیاسی آنها نیز در رهن استقلال مالی آنهاست.

ایشان همچنین تاکیدکرد: امروز اکثریت قریب به اتفاق مدیران، مدرسین، طلبه ها و خدمه حوزه ها، از لحاظ معیشت بشدت در مضیقه اند و اکثریت آنان زیرخط، بلکه مادون زیر خط فقر زندگی می گذرانند، اما این وضعیت را با قناعت و مناعت طبع تحمل می کنند و لب به شکوه نمی گشایند.

مشروح سخنان آیت الله رشاد به شرح زیر است:

قال علیه السلام: «الطَّمَعُ رِقٌّ مُؤَبَّدٌ» (نهج‏البلاغه: ص 501) «طمع منشأ بردگی ابدی است»، وقتی طمع به غیر دارد اسیر طمع خویش است، و از آن جهت که دیگران طمع او را تأمین می کنند عملاً نسبت به او منصب سیادت پیدا می کنند. این رابطه ی مبتنی بر اسارت و سیادت، هم در مقام ثبوت و در مقام اثبات، هم به لحاظ روانی و به جهت اجتماعی، اتفاق می افتد. حضرت در جای دیگری فرموده اند: «الإنسانُ عبیدُ الإحسان»، انسان برده احسان است. و انسان زمانی که حس وامداری به دیگری دارد در مقابل خواسته های او کوتاه می آید. قناعت و مناعت طبع نیز مایه ی عزت و استقلال است. حضرت در جای دیگر می فرمایند: «عزَّ مَن قنع و ذلّ مَن طمع»: «هر که قناعت ورزید عزیز شد و هر آن که طمع ورزید ذلیل شد». چنین مضامینی در کلام رسول خدا(ص) و ائمه اطهار(ع) ازجمله امیرمومنان علی(ع) بسیار وارد شده است.

رییس شورای حوزه های علمیه استان، تهران افزود: به این مناسبت به رابطه مالی حوزه و دولت که در این روزها بسیار مطرح می شود اشاره می کنم. به نظر بنده عزت، استقلال، حریت، و حیثیت حوزه های علمیه درگرو استقلال مالی آن ها از منابع دولتی است.

وی تأکید کرد: برای حفظ جایگاه و پایگاه حوزه های علمیه راهی مهم تر و اقدامی مؤثرتر از انقطاع حوزه از بودجه عمومی که نوعا در اختیار دولت ها است وجود ندارد، اگر استقلال حوزه ها تامین نشود این نهاد نورانی نخواهد توانست نقش نظارتی، هدایتی و معنوی خویش را در شئون و امور کشور کما هو حقه ایفا کند. چون ایفای نقش نظارتی و هدایتی حوزه و حوزویان در رهن استقلال گفتمانی آنهاست، استقلال گفتمانی آنها نیز در گرو استقلال سیاسی آنهاست، استقلال سیاسی آنها نیز در رهن استقلال مالی آنهاست.

رییس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی گفت: دولت ها در شرائط موجود، عموماً خود وامدار جریان های سیاسی و احیاناً کانون های قدرت و ثروتند، از این رو زمانی که به قدرت می رسند می خواهند همه امور را به سمت مبدأ خودشان که همان محافل و کانون ها هستند جهت بدهند؛ بنابراین هر فرد و یا نهادی که وابسته به این دولت ها می شود ـ هرچند ذاتا مانند حوزه های علمیه مقدس و مبرا باشند ـ بالتبع محکوم به همین حکم هستند، لهذا حوزه های علمیه باید به لحاظ منابع مالی مستقل باشند تا بتواند در مواضع سیاسی هم مستقل بمانند و در مواقع لازم بتوانند با حریت و بدون ملاحظه و مماشات اعلام موضع کنند و نقش خویش را در مقابله با انحرافات و تخلفات ایفا کنند.

ایشان، با اشاره به میزان اعتبارات دولتی حوزه های علمیه، اظهار داشت: اعتبار دولتی حوزه های علمیه رقم قابل توجهی نیست و این ارقام را می توان در ارقام مندرج در قانون بودجه سالانه که منتشر می شود و همه از آن آگاهی دارند مشاهده کرد. اعتباری که برای کلّ حوزه های علمیه کشور در قانون بودجه تصویب و ذکر می شود به اندازه یک دوم بودجه بعضی از دانشگاه های کشور است، بنابراین رقم بودجه و اعتبار تصویبی برای حوزه های علمیه اصلاً با دانشگاه های کشور قابل قیاس نیست و این در حالی است که همه اعتباری که در قانون بودجه سالانه درج می شود تخصیص نمی یابد و وصول نمی شود، معمولا سالانه پنجاه تا شصت درصد رقم اعلام شده، تخصیص می یابد و در اختیار حوزه قرار می گیرد.

آیت الله رشاد با تأکید بر اینکه حوزه طی دوره ی پس از انقلاب کمترین بهره مندی و برخورداری را از امکانات عمومی کشور داشته، گفت: یکی از دلائل عدم وصول همه رقم اعتبار مصوب نیز این است که خود حوزه های علمیه اشتیاقی به بهره برداری از امکانات دولتی و عمومی ندارند.

رییس شورای حوزه علمیه استان تهران در خصوص مساحت کل حوزه های علمیه کشور، گفت: اگر کل مساحت مدارس علمیه سراسر کشور را باهم جمع کنیم شاید به اندازه مساحت یکی از دانشگاه های متوسط کشور هم نشود، چون الحمدلله در حال حاضر ما دانشگاه هایی با مساحت چند صد هکتاری در کشور داریم، درحالی که بزرگ ترین حوزه های علمیه موجود در کشور شاید نوعاً به ده هزار متر هم نمی رسند مگر در چند مورد استثنایی و مساحت اکثر قریب به اتفاق حوزه های علمیه کشور کمتر از دو هزار متر است.

مؤسس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی افزود: این درحالی است که حوزه های علمیه پاسخگوی بخش بزرگی از اساسی ترین و مهم ترین نیازهای نظام و جامعه هستند، که تولید معرفت دینی، تامین معنویت، تربیت نیرو برای شئون دینی، مرزبانی از عقاید و استقلال فکری، اصلاح فرهنگ و سلوک اجتماعی، و در مواقع خطر حراست از استقلال سیاسی و سرزمینی کشور، از جمله آنهاست.

این استاد حوزه تاکید کرد: حوزه های علمیه بخاطر این رقم بودجه محدود متاسفانه این همه طعن و تعریض می شنوند، لهذا حوزه ها باید این عطا را به لقایش ببخشند و از اخذ آن استنکاف کنند البته تدبیر برای تامین هزینه ها بیندیشند. داستان حوزه امروز حکایت «آش نخورده و دهن سوخته است!»  

تولیت مدرسه علمیه امام رضا(ع) افزود: بنده افزون بر پنجاه سال است در حوزه ام، و قریب چهل سال است به عنوان مدرس و مدیر و مسؤول در خدمت طلاب حوزه هستم و با اطلاع عرض می کنم حوزه های علمیه با حمایت مراجع تقلید و کمک های مردمی اداره می شوند، مردم با طیب خاطر، علاقه، عقیده و ایمانی که دارند خود حوزه های علمیه را اداره می کنند، حوزه می تواند با ساماندهی کمک های مردمی و موقوفات و وجوهات شرعیه، از دریافت های دولتی بی نیاز شود.

آیت الله رشاد ادامه داد: شارع مقدس و به تبع او فقهای عظام بخشی از وجوهات شرعیه را برای تمشیت امور حوزه ها منظور کرده اند، سلف صالح و مردم خیرخواه، درگذشته تدبیر درستی کرده اند و منابع پایدار و موقوفات و سامانه هایی مردم نهاد را برای مدارس علمیه پیش بینی کردند، متولیان اصلی حوزه های علمیه باید برای این قضیه تدبیر کنند، این موقوفات باید احیا و آثار و برکات آن نمایانده شود تا مردم به انجام سنت حسنه وقف تشویق شوند، مسؤولان اوقاف نیز با اداره صحیح رقبات حوزه های علمیه اعتماد مردم را به انجام این مهم جلب کنند.

رییس شورای حوزه علمیه استان تهران در ادامه با تأکید بر اینکه علما، فضلا و وعاظ ضرورت پرداخت وجوهات شرعی را برای مردم تبیین کنند، گفت: بسیاری از مردم نسبت به پرداخت احکام خمس آگاهی ندارند به همین جهت خمس نمی پردازند. بهترین محل هزینه کرد خمس برحسب فقه شیعی شئون و امور حوزه است. امروز اکثریت قریب به اتفاق مدیران، مدرسین، طلبه ها و خدمه حوزه ها از لحاظ معیشت بشدت در مضیقه اند و اکثریت آنان زیرخط، بلکه مادون زیر خط فقر زندگی می گذرانند، اما این وضعیت را با قناعت و مناعت طبع تحمل می کنند و لب به شکوه نمی گشایند. در حال حاضر طلاب سطوح عالی، نه طلاب مبتدی، زندگی خود را با داشتن زن و فرزند، با شهریه حدود 600 هزار تومان اداره می کنند، و لهذا عرض می کنم: مادون خط فقراند، چون اصلاً معنا ندارد که بگوییم حتا زیرخط فقر هستند، مردم نیز از این قضیه مطلع نیستند می توان به جرات گفت 90 درصد مدرسین و طلاب و اهالی حوزه های علمیه نابرخوردار هستند و کمتر از ده درصد روحانیون که در مشاغل دولتی و فعالیت های اجتماعی حضور دارند از وضع معیشتی مناسبی برخوردارند. جامعه و شبکه های مجازی این کمتر از ده درصد را می بینند و از حال و روز اکثریت قاطع حوزویان بی اطلاعند. اکثریتی که بی صدا و ادعا، و با ایثار و از خودگذشتگی، با قناعت و مناعت طبع، در حال خدمت به جامعه و کشور است و هیچگاه هم درصدد ارائه گزارش کار و تهیه رزومه برای خود نیست!.

عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی در ادامه بیان داشت: بعضی از افراد نیز با بی دقتی و یا از سر دلسوزی جاهلانه و یا احیاناً بدون آن که خود بدانند از جاهایی ولو با چند واسطه جهت می گیرند و تحریک می شوند و مطالب نادرستی را می نویسند و به حوزه تعرض می کنند، برای مثال یک مدرسه علمیه خاص که احیاناً با کمک افراد خیر، باشکوه و احیاناً با معماری خوب ساخته شده را برجسته می کنند و این مورد استثنا را تعمیم به کل می دهند و حوزه و اصحاب آن را به تجملگرایی و تشریفات متهم می کنند، این دور از انصاف است، حالا از بین صدها مدرسه علمیه در سطح کشور یک یا دو مدرسه با اقدام خیرخواهانه یک خیر با همه امکانات و طراحی معماری زیبا بنا می شود دلیل نمی شود که به کل حوزه های علمیه کشور تعرض شود و دشمن علیه حوزه تقویت شود و بگوید ببینید حوزه های علمیه این چنین هستند.

آیت الله رشاد افزود: به جای آن که این افراد بیایند و بگویند چرا برای این دو ساختمان چنین هزینه کرده اند – که آن هم توجیه مشخص دارد – اگر قصد خیر و اصلاح داشتند لازم بود هزار مدرسه مخروبه، ویرانه و فاقد حداقل امکانات را به تصویر بکشند تا مردم از اوضاع معیشتی و فقر امکاناتی حوزه های علمیه بیشتر آگاه شوند.

تولیت حوزه علمیه امام رضا(ع) افزود: بر خلاف برخی دوره های تاریخ کشور، در دوره اخیر مدارس علمیه از بودجه دولتی ساخته نشده و هر مدرسه ای که بعد از پیروزی انقلاب اسلامی بناشده همه با امکانات غیردولتی و عمدتاً با کمک های مردمی و از محل موقوفات و خیراتی که خود مردم وقف و اهدا کرده اند احداث شده. زمانی که خیرین می خواهند حسب ذوق و علاقه ی خود مسجد، حسینیه، یا مدرسه علمیه ای را بنا کنند نمی توان به آنان دستور داد که چگونه آن مسجد، حسینیه، یا مدرسه را بسازند. صدها بنای فرهنگی، دینی و علمی مثل مساجد و بقاع، حسینیه ها و مدارس علمیه داریم که، در طول تاریخ، پیش از انقلاب یا پس از انقلاب به انگیزه ی شخصی افراد خیّری به شکل مطلوبی ساخته و یا بازسازی شده است. نمی توان آنها را از این کار منع کرد.

وی ادامه داد: آنجا که سالانه هزینه عمرانی مفصل و چندصد برابری برای دانشگاه ها، فرهنگسراها، مراکز فرهنگی و علمی دیگر، مستقیم از بودجه عمومی کشور تامین می شود و بناهایی با شکل مجلل و مفصل، ساخته می شود چرا کسی اعتراض نمی کند، اما به بنای یک یا دو مدرسه که بعد دهه ها که از استقرار حکومت اسلامی و نوعاً با کمک افراد خیّر ساخته شده است، این طور تعرض و حمله صورت می گیرد، آیا این برخورد می تواند غیرمغرضانه و خیرخواهانه قلمداد شود؟

وی در پایان با تأکید بر اینکه حوزه های علمیه نباید برده بودجه عمومی شوند، اظهار داشت: وجوهات شرعی و موقوفات باید احیا شود در این صورت حوزه به هیچ نهاد و یا دستگاهی نیازمند نخواهد بود. و راه اصح این است. هرچند وظیفه دولت اسلامی این است که محترمانه و مطابق شئون به امور طلاب رسیدگی کند.


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :