شبکه انديشمندان قم
کد خبر : 240612
تعداد مشاهدات : 63

آیین نامه تقریر نویسی

آیین نامه تقریر نویسی

کاربرد اصطلاح تقریر نویسی در حوزه های علمیه در اصل مربوط به دوره خارج است که گاهی به دوره سطح نیز تعمیم داده می شود. تعریف و شیوه تقریر نویسی در دو دوره سطح و خارج متفاوت است.

 

تقریر نویسی در دوره خارج یعنی پیاده سازی روش مند مطالب استاد، به ضمیمه ثبت تتبعات، تحقیقات و دیدگاه های مقرر در موارد لزوم.

تقریر نویسی در دوره سطح یعنی تبیین مطالب کتاب درسی با بیانی دسته بندی شده، مختصر و مفید که برای غیر حاضرین در کلاس، قانع کننده باشد به همراه ثبت تتبعات، تحقیقات و کارورزی های علمی مرتبط.

 اهداف تقریر نویسی

ـ تمرین نگارش و دست به قلم شدن که ضعف در آن یکی از معضلات عالم طلبگی است.

ـ توانایی تبدیل افکار به نوشتار و آشنایی با زوایای عبارت پردازی در متون و منابع.

ـ تثبیت مطلب در ذهن.

ـ استفاده از مطالب برای تدریس در آینده و إرتقاء سطح این مهارت در إلقاء مطالب به شاگردان.

ـ نگاشتن با پشتوانه مطالعه و تحقیق.

ـ تمرین دسته بندی مطلب و نگاه جامع به سیر یک مطلب از آغاز تا انتها.

ـ کسب مهارت در اموری که در عنوان جامعیت نگارش بیان خواهد شد.

1ـ کیفیت نگارش مطالب

ـ شاکله اصلی تقریر، أعم از دسته بندی مطلب، تقدیم و تأخیر در طرح استدلالها و نوع بیان مطلب، همان مباحث مطرح شده توسط استاد است، که کار را برای مقرّر راحت می کند اما چگونگی عبارت پردازی در اختیار نویسنده است. لذا کلیات مطالب به عنوان استخوان بندی تقریر باید در کلاس نکته برداری شود.

ـ عبارت پردازی در تقریر به اندازه ای باشد که برای فهم مطلب توسط فرد غائب در کلاس کافی باشد، نه بیشتر نه کمتر.

ـ از عناوینی همچون فصل، مرحله، مطلب، نکته و مقدمه استفاده شود.

ـ اشاره به سؤالات مفیدی که در کلاس پرسیده شده یا در مباحثه مطرح شده به همراه جواب آنها.

در کنار دفتر تحقیق وجود دفتر خلاصه که صرفا به آراء مؤلف کتاب و أدله آن پرداخته شود ضروری است تا با مطالعه و مرور دوره ای آن حضور ذهن و اشراف به مطالب فقهی اصولی تقویت شود.

 

تقریر نویسی یعنی پیاده کردن درس استاد که یکی از بهترین روش های فهم صحیح و کامل درس است. 

اصل مهم در تقریرنویسی، شیوایی و قابل فهم بودن متن است و البته این مهم نباید به بهای حذف مطالب علمی درس ولو اندک و جزیی به دست آید. در این بخش  چهار روش تقریر نویسی مرسوم در حوزه را با بیان معایب و مزایا با یکدیگر مقایسه نموده ایم.
 

روش اول: نوشتن کامل درس و اصطلاحا واو به واو در همان جلسه درس

اکنون این روش معمول ترین و شایع ترین روش تقریر نویسی است، به این صورت که طلبه هر آنچه استاد در درس می گوید را به طور کامل و به همان صورت گفتاری و عینا با کلمات استاد می نویسد. البته گاهی بعدها پاکنویس شده و حتی حاشیه ها و نکاتی نیز توسط طلبه به آن اضافه می گردد.


مزایا:

۱-       این روش سبب می شود چیزی از قلم نیفتاده و همه فرمایشان استاد تقریر شود.

۲-       اگر در مطالعه مطلب به مشکلی برخورد شد می توان با استفاده از توضیحات استاد که در این گونه تقریرات به طور کامل وجود دارد مراجعه نمود و رفع مشکل کرد.

۳-       این روش کمک می کند تا دقت به درس بیشتر شود زیرا برای اینکه در تقریر کامل شما باید کامل گوش دهید و دقت کنید تا بتوانید همه آنچه استاد می گوید را بنویسید.

۴-       به علت اینکه این روش معمولا به پاکنویس و دوباره نویسی نیاز دارد، خود می تواند یک مطالعه اجباری را در خود جای دهد.

 

معایب:

۱-       برای اینکه طلبه، کلمات استاد را از دست ندهد و بتواند کامل بنویسید بیشتر به نگارش دقت می کند تا فهم درس.

۲-       این تقریرات معمولا ساختار گفتاری دارد و تا ویرایش نشود ارزش علمی قابل ارائه ای ندارد.

۳-       اگر بلافاصله بعد از درس رونویسی و مطالعه نشود ممکن است قابل مراجعه نباشد.

 

روش دوم: پیاده کردن مشروح درس بعد از کلاس

در این روش، درس استاد را گوش کرده و بعد از درس شروع به نوشتن آنچه فهمیدیم می کنیم. این روش یکی از بهترین و علمی ترین روش های تقریر نویسی است.

 

مزایا:

۱-       توجه کامل به درس می شود تا اینکه وقت و توجه و انرژی صرف نگارش شود.

۲-       می توان بعد از درس، هنگام نوشتن به منابع دیگر مربوطه که استاد معرفی کره مراجعه شود و درسی کامل با شروحی از منابع دیگر تقریر شود.

۳-       می توان بعد از تقریر درس، نظریه مختار را نیزآورد که این کار بسیار مفید بوده و طلبه را به سمت اجتهاد سوق می دهد.

 

معایب:

۱-       ممکن است این روش وقت گیر و اندکی خسته کننده باشد.

۲-       ممکن است اندکی از بحث استاد فراموش شده و از قلم بیفتد.

۳-       این روش باید حتما همان روز انجام شود چراکه با اندکی تأخیر ممکن است مطالب در ذهن نمانده باشد.

روش سوم: نوشتن سرفصل مطالب در جلسه درس

برخی فقط رئوس و سرفصل های مطالب را می نویسند. حال عده ای بعد از کلاس این سرفصل ها را شرح داده و بسط می دهند و برخی نیز به همان مطالب مهم و کلیدی اکتفا می کنند.

 

مزایا:

۱-       فراموش نشدن رشته بحث و مطالب مهم.

۲-       به علت اینکه در این روش بعد از درس باید متن را کامل کرد، می توان با مراجعه به شروح ومنابع کمکی این تقریر را کامل کرد که این روش نیز بسیار مجتهدپرور است.

۳-       این گونه تقریر، به فهم درس لطمه ای نمی زند چراکه وقت زیادی را برای نوشتن به خود اختصاص نمی دهد.

۴-       تمرکز طلبه بر روی فهم درس است تا نگارش.

۵-       موجب می شود طلبه بتواند مطالب کلیدی را از کلام استاد استخراج کند و در نتیجه به نکته سنج بودن فرد کمک می نماید.

 

معایب:

۱-       باز هم ممکن است شرح مطالب فراموش شود و نتوان بعد از درس آن ها را تکمیل کرد.

۲-       در این روش احتمال دارد طلبه، استدلال های استاد را فراموش کند.

 

روش چهارم: نوشتن خلاصه درس بعد از کلاس

می توان پس از گوش کردن و استماع کامل فرمایشات استاد در جلسه درس، خلاصه ای از درس را پیاده کرده و با کمک دیگر منابع مرتبط و حاشیه نویسی بر این خلاصه، تقریری کامل از درس ارائه دهیم.

 

مزایا:

۱-       تقویت خلاصه نویسی.

۲-       می توان در آینده با صرف کمترین وقت به این خلاصه مراجعه نمود و درس کامل را با خاطر آورد.

۳-       موجب رشد قدرت استباط و تجزیه و تحلیل مطالب می شود.

۴-       خسته کننده نیست، چراکه به سرعن و درزمان کوتاهی انجام می شود.

 

معایب:

۱-       ممکن است بعضی مطالب درس که استاد در جلسه درس بیان نموده است، فراموش شود.

۲-       اگر رجوع به منابع و حاشیه نویسی در این روش وجود نداشته باشد، روشی ناقص است.

۳-       بدون پیش مطالعه و یا پیش مباحثه نیز روشی نامطمئن است.

 

 


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :